Eigentijdse ‘hertaling’ van Mattheüspassie door Jan Rot
HILVERSUM (ANP) 9 maart 2006 - “Het moet niet gekker worden”, zegt de apostel Petrus in de nieuwe Nederlandse vertaling van Bachs Mattheus Passion, gemaakt door Jan Rot. Petrus reageert ermee op de opmerking dat hij bij ‘die Jezus uit Galilea’ hoort. “Ik ken heel die kerel niet”, aldus de discipel in de bekende episode waarin hij Christus drie keer verraadt voordat de haan kraait.
Sjiek label
De Mattheüspassie in de Nederlandse ‘hertaling’ van Rot (48) verschijnt vandaag op dubbel-cd bij het sjieke label Deutsche Grammophon, op muziek van het Residentie Orkest onder leiding van Jos Vermunt. Op 11 april is de première in Den Haag, in een uitvoering met genoemd orkest.
Klodder spuug
Rot laat Jezus ‘lens’ slaan. De ‘verteller’ meldt dat ‘de eerste klodder spuug’ in de richting van de Verlosser ‘meteen raak’ is. En de priesters zeggen over Judas: “Heb je die kop gezien? Die heeft berouw nou!” De gekruisigde Jezus wordt ‘gejend’ door de toeschouwers: “Tover met tempels, simsalabim en hocus-pocus pas Pilatus; Zonder wonder wordt je dood gewoon, dus kom eraf voor ons.”
Yoko Ono
Jan Rot, die ook de tekst van Schuberts Winterreise vertaalde, zegt in het boekje bij de dubbel-cd over de combinatie van tekst en muziek: “Je moet nauwkeurig de accenten volgen, de natuurlijke gang van de noten. Maar vooral moet je zorgen dat je tekst niet als vertaling klinkt, maar als een nieuwe eenheid, of ze voor elkaar gemaakt zijn. Omdat teksten en ideeën bij voorbaat minder tijdloos zijn, is het dan van belang niet te vertalen wat er stond, maar hoe je het nu zou zeggen en alles wat niet meer aanspreekt te vervangen. In tegenstelling tot andere vertalingen waaronder de Nederlandse uit 1949, van de dichter Jan Engelman, is de Duitse tekst dan ook op vele plekken losgelaten. (...) Maar er is nog geen achtste noot gesmokkeld en geen klemtoon staat verkeerd. Alles gaat uit van de muziek”, aldus Rot, die Maria Magdalena overigens ‘de Yoko Ono in het gevolg van Jezus’ noemt.
Devote bad is weg
Het veranderen van tekst en taal vereist een andere manier van zingen en luisteren, zegt Rot. “Bach in het Nederlands heeft direct effect. Weg is het devote bad, de grauwe rouwsluier. Deze Mattheüs mijdt zelfs de glimlach niet. Even lucht, om daarna weer toe te kunnen slaan. Dit vereist niet alleen van de zangers timing en beheersing. Ook van het publiek. Het mag niet lollig worden. Klein, kleiner, kleinst. Alles in dienst van het verhaal.”
Dagboek Mattheus
Nijgh en Van Ditmar publiceert op 17 maart nog de gehele hertaling van Rot met de muziek erbij. Okapiboek heeft inmiddels ook ‘Dagboek Mattheus’ van Jan Rot het licht doen zien.
Bron: ANP
